kaptan’ın seyir defteri #1

Merhaba tüm organik ve yapay yaşam formları,

Adventure Log serimi yeniden canlandırmak istedim ve bunun için Türkçe bir isim arayışına çıktım. Uzunca düşündükten sonra, sonunda Kaptan’ın Seyir Defteri‘nde karar kıldım.

Bu ismi seçme süreci beni yıllar öncesine götürdü. Uzay sevgim kitaplarla başlamıştı ama henüz hiçbir uzay temalı film ya da diziyle tanışmamıştım. Derken bir gün, TRT’de karşıma “Uzay Yolu” isimli bir dizi çıktı ve o an tam anlamıyla büyülenmiştim. Kitaplarda okuyup çizimlerde gördüğüm o sonsuz boşlukta gerçekten yolculuk eden bir mürettebatı izlemek, içimdeki keşif duygusunu ateşlemişti.

İçimdeki bitmek bilmeyen uzay sevgisi işte böyle başladı. Sonra bu tutku Doctor Who ile zirveye ulaştı. O zamanlar herkese astronot olmak istediğimi söylüyordum. Ailem ve akrabalarım hâlâ bana bunu sık sık hatırlatır. Kim bilir, belki kariyer yolculuğumun bir durağında uzaya da uğramak nasip olur.

küçükken kendime yaptığım editlerden sadece biri

İşte o ilk büyülenmenin kaynağı olan dizi şu cümlelerle başlıyordu:

“Kaptanın Seyir Defteri. Yıldız Tarihi 1513.1, M-113 gezegeninin yörüngesindeyiz. Atılgan’da Mr. Spock geçici olarak kumandan.”
– The Man Trap, S1E1

Bu cümle zihnime kazındı. Hatta yıllar boyunca tuttuğum sesli güncelerin girişine “Kaptan Log” diyerek başlar, ardından o günün yıldız tarihini kendimce uydurup eklerdim.

Bir kısmını burada paylaşmak isterim.

Ve şimdi, yıllar sonra, kendi evrenimdeki keşifleri kaydetmek üzere yeniden kaptan koltuğuna oturuyorum.

Adventure Loglara aşina olan okurlarım, bu seride neler yapacağımı zaten tahmin etmiştir. Ancak yeni gelenler için kısaca bahsetmek isterim:

Bu günlükler, o hafta ya da ay boyunca okuduğum, izlediğim, düşündüğüm, keşfettiğim ya da ürettiğim şeyleri içeriyor olacak. Bazen bir kitabın satır arası, bazen kodladığım bir program, bazen bir sokak yürüyüşünde fark ettiğim küçük bir detay. Kısacası, ruhumda iz bırakan şeylerin kaydı olacak bu seriler.

Teknoloji Güncesi

İlk paylaşmak istediğim şey, bu ay içerisinde yapmadığım ama paylaşmak için büyük bir heyecan duyduğum bir proje. Malum, TUS çalışırken dikkatim kolaylıkla dağılıyor. SNARE proteinlerini okurken bir anda aylar önce izleme listeme kaydettiğim bir video aklıma geldi ve hemen o videodaki projeyi kodlamaya karar verdim. Hatta heyecanımı içimde tutamayıp instagram üzerinden arkadaşlarıma projeyi anlattığım kısa bir video çekmiştim.

ESMFold, Meta AI’ın geliştirdiği yapay zeka tabanlı bir protein katlama tahmin modeli. Yani AlphaFold gibi aminoasit sekanslarından proteinin 3 boyutlu yapısını tahmin ediyor. Bu projeyle de bizler bu altyapıyı kullanarak aminoasit sekansından proteini tahmin eden bir web tabanlı uygulama yapmış oluyoruz. İlgililer için benim takip ettiğim videoya buradan ulaşabilirsiniz.

Yazılımdan başlamışken oradan devam edelim, bu aralar youtube üzerinden daha sonra izle listemi temizliyorum. Bu süreçte, izlemeyi ertelediğim videolarla karşılaşıyorum. Bunlardan biri, dinamik programlama üzerineydi.

Bilgisayar olimpiyatlarına çalışırken başımı ağrıtan bir konuydu ancak bu sefer kolaylıkla kavradım. Ya kavrayışım derinleşmiş ya da Alvin çok iyi bir öğretmen. Tahminim ikinci seçenekten yana. İlgililer buradan videoya erişebilir.

Ayrıca bölümdeki hocalarımla birlikte, yapay zekâyı entegre edebileceğimiz bazı projeler üzerine konuşuyoruz. Ben de yeni fikirler edinebilmek ve geçmiş bilgilerimi hatırlamak amacıyla MIT’nin Machine Learning for Healthcare derslerini dinlemeye başladım. Youtube üzerinden herkesin erişimine açık. Her ne kadar 2019’a ait olsa da, hâlâ geçerli ve sağlam bir bakış açısı sunduğunu düşünüyorum.

3Blue1Brown videolarını izlemekten çok keyif alıyorum. Grant Sanderson’ın matematiği anlatma biçimi, kullandığı görsellerle birleşince ortaya hem estetik hem de derinlikli içerikler çıkıyor. Meğer bir süre önce, videolarındaki animasyonları nasıl yaptığını anlattığı özel bir video yayınlamış ama o sıralar gözümden kaçmış.

Neyse ki yakın zamanda YouTube’da Manim kütüphanesini deneyen birinin videosuna denk geldim ve bu vesileyle ben de kütüphaneyi kurup denemeye başladım, çok keyifli bir süreç oluyor.

İlgilenenler için Grant Sanderson’ın süreci detaylıca anlattığı videoya buradan ulaşabilirsiniz. Ve daha önce fark etmediğim daha da güzel bir şeyi paylaşayım. Tüm videolardaki animasyonların kodlarına Github reposu üzerinden erişebiliyorsunuz.

Film & Kitap Güncesi

İyi bir film izleyicisi değilim, sinefil ise hiç değilim. Ama aylar önce birinin önerisiyle izlediğim Robert Bresson’un Bir Taşra Papazının Güncesi filmi beni derinden etkilemişti. O filmden sonra, karşıma çıkan Sinemada Aşkın Üslup isimli kitap dikkatimi çekti.

Kitapta yazar, Ozu, Bresson ve Dreyer gibi yönetmenlerin filmleri üzerinden, aşkın olanın sanatla nasıl ifade edildiğine dair bir değerlendirme sunuyor. Bu kitap sayesinde, yönetmen Yasujirō Ozu’nun sinemasına da adım atmış oldum. Henüz tüm filmografisine hakim değilim ama her bir sahnedeki dinginlik, sadelik ve derinlik beni çok etkiliyor.

İzlediğim filmlere Letterboxd (aechpz) hesabımdan da ulaşabilirsiniz.

Kaptan’ın Atölyesi

3D yazıcımı aldıktan sonra kendimi maker videoları girdabında buldum, izlediğim her projeyi ben de yapmak istiyorum.

Şu sıralar gözümü diktiğim proje ise Concept Bytes’ın Vinyl Player projesi. Müziksever biri olarak uzun süredir bir plakçalar edinmeyi istiyordum. Ancak plakların fiyatlarını görünce bu isteğimi bir süreliğine erteledim. Tam o sırada bu projeye denk gelmek beni yeniden umutlandırdı. Şu anda aktif bir Spotify kullanıcısı değilim ama projeyi işlevsel hâle getirecek alternatif bir çözüm bulabilirsem, kendi plakçalarımı yapmak harika bir deneyim olacak.

İlk adımı da attım: 3D yazıcıda kullanmak için wood PLA filamentlerimi aldım bile. Eğer bu işe gerçekten girişirsem, süreci buradan adım adım paylaşmak isterim.

Denemek istediğim bir diğer proje ise Max Imagination’ın ESP32 ile drone yapma projesi. Bu proje bana, lise yıllarında yakın bir arkadaşımın bana heyecanla anlattığı ve yapmaya çalıştığı drone projelerini hatırlattı. O günleri yad etmek adına bu projeyle ilgili küçük çaplı araştırmalara başladım bile.

Yakından takip ettiğim bir başka proje de Ashtf’nin PDA (kişisel dijital asistan) projesi. Adım adım nasıl ilerlediği ve yaptığı güncellemeleri görmek hem çok öğretici hem de inanılmaz keyifli. İlgilenenler için videolarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bu keşif günlüklerine uzun zamandır ara verdiğim için paylaşmak istediğim çok şey birikmiş. Listem hala çok kalabalık, onlar da başka bir seyir defterinin konusu olsun.

Öğrenme macerama eşlik ettiğiniz için teşekkür ederim. Allah’a emanet olun.

Her şey başladığı yere geri döndü (full circle)